[fusion_builder_container hundred_percent=“no” equal_height_columns=“no” menu_anchor=”” hide_on_mobile=“small-visibility,medium-visibility,large-visibility” class=”” id=”” background_color=”” background_image=”” background_position=“center cen­ter” background_repeat=“no-repeat” fade=“no” background_parallax=“none” parallax_speed=“0.3” video_mp4=”” video_webm=”” video_ogv=”” video_url=”” video_aspect_ratio=“16:9” video_loop=“yes” video_mute=“yes” overlay_color=”” video_preview_image=”” border_size=”” border_color=”” border_style=“solid” padding_top=”” padding_bottom=”” padding_left=”” padding_right=“”][fusion_builder_row][fusion_builder_column type=“1_1” layout=“1_1” background_position=“left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=“solid” border_position=“all” spacing=“yes” background_image=”” background_repeat=“no-repeat” padding=”” margin_top=“0px” margin_bottom=“0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=“0.3” animation_direction=“left” hide_on_mobile=“small-visibility,medium-visibility,large-visibility” center_content=“no” last=“no” min_height=”” hover_type=“none” link=“”][fusion_text]

Kiedy mówi się o ksz­tał­towa­niu tożsamoś­ci bądź kryzysie tożsamoś­ci, to najczęś­ciej jest to kojar­zone z nas­to­latka­mi. Rzeczy­wiś­cie, kryzys tożsamoś­ci jest jed­nym z zadań roz­wo­jowych postaw­iony przed grupą w okre­sie tak zwanej adolescencji. 

Częs­to jed­nak zdarza się, że w okre­sie ado­les­cencji nie uda­je nam się w pełni wypra­cow­ać poczu­cia włas­nej tożsamoś­ci i wchodz­imy w kole­jny okres roz­wo­jowy – wczes­ną dorosłość – z nie­jas­ną odpowiedz­ią na pytanie „kim jestem?” 

Dlaczego ksz­tał­towanie się tożsamoś­ci jest takie ważne?

Brak uksz­tał­towanej tożsamoś­ci (tzw. tożsamość osiąg­nię­ta) może rodz­ić szereg kon­sek­wencji. Przede wszys­tkim takie, że we wczes­nej dorosłoś­ci, jed­nym z zadań roz­wo­jowych jakie mamy do spełnienia jest umiejęt­ność budowa­nia intym­nych, blis­kich, zdrowych relacji z inny­mi ludźmi. 

Doty­czy to zarówno umiejęt­noś­ci budowa­nia zdrowego związku z part­nerem (part­nerką) i tworzenia rodziny, jak również budowa­nia relacji z rodzi­ca­mi, przy­jaciół­mi, współpracownikami. 

Jeżeli zatem wchodz­imy w dorosłość bez uksz­tał­towanej tożsamoś­ci, bez poczu­cia nieza­leżnoś­ci, autonomii, odpowiedzial­noś­ci za siebie, odwa­gi w wyraża­niu siebie, bronie­niu swo­jego zda­nia, pode­j­mowa­nia decyzji, ksz­tał­towa­niu życia według włas­nych pref­er­encji – to będziemy budować związ­ki i relac­je, które nie będą w pełni zdrowe. 

W takich relac­jach, najczęś­ciej będziemy budować swój świat w opar­ciu o świat drugiej oso­by, będziemy podat­ni na wpływ innych (nie zawsze dla nas dobry). Bez poczu­cia nieza­leżnoś­ci, będziemy budować relac­je zbyt sym­bio­ty­czne lub nie będziemy w ogóle umieli zau­fać itd. 

Uksz­tał­towana tożsamość jest potrzeb­na po to, by wchodz­ić w relac­je jako auto­nom­icz­na jed­nos­t­ka, która ma swój świat i dzię­ki temu pozwala również drugiej stron­ie na posi­adanie swo­jego świa­ta i jego włas­ną autonomię. Wtedy tworzy się zdrowy związek i relac­ja, w którym są dwie uksz­tał­towane jed­nos­t­ki, posi­ada­jące swo­ją nieza­leżność a jed­nocześnie tworzące coś wspólnie.

W jaki sposób ksz­tał­tu­je się tożsamość?

Teorii ksz­tał­towa­nia się tożsamoś­ci jest wiele. Jed­ną z wciąż bard­zo pop­u­larnych jest teo­ria sta­tusów tożsamoś­ci opra­cow­ana przez Jame­sa Mar­cię (1966). Pomi­mo, że jest to już dosyć leci­wa teo­ria, to myślę, że nie trac­ki na aktu­al­noś­ci i wciąż moż­na  w otacza­jącej rzeczy­wis­toś­ci zaob­ser­wować pro­ponowany przez Mar­cię mech­a­nizm ksz­tał­towa­nia się tożsamoś­ci. Według auto­ra tożsamość pow­sta­je w dwóch etapach.

  • EKSPLORACJI, to typ dzi­ałań ori­en­ta­cyjno – poszuki­waw­czych, kiedy doświad­cza się kryzy­su i akty­wne poszukuj alter­naty­wnych dzi­ałań i możli­woś­ci (różnych ze wzglę­du na cel i leżące u ich pod­staw wartoś­ci). Wtedy to człowiek inten­sy­wnie zada­je sobie pytanie kim jest, jakie są jego wartoś­ci, co jest dla niego ważne, z który­mi zasada­mi, opini­a­mi, nor­ma­mi czy poglą­da­mi wynie­siony­mi ze środowiska się zgadza a z który­mi nie. Jest to czas pod­waża­nia auto­ry­te­tu, testowa­nia, eksperymentowania.
  • PODEJMOWANIA ZOBOWIĄZANIA, jest to etap pod­ję­cia decyzji i doko­na­nia wyboru idei i/lub obszaru dzi­ała­nia ważnego dla człowieka (jed­nos­t­ki) ze wzglę­du na jego potrze­by i plany życiowe. Jest to moment, w którym decy­du­je­my się na określony sposób funkcjonowa­nia, myśle­nia, dzi­ała­nia. W prze­ci­wieńst­wie do poprzed­niego eta­pu jest to czas względ­nej sta­bi­liza­cji i poczu­cia jas­noś­ci „kim jestem” i co sobą reprezentuję.

Nieste­ty nie u wszys­t­kich ludzi etapy te wys­tępu­ją. To daje nam kom­bi­nację czterech możli­woś­ci które nazwane zostały przez Marcii STATUSAMI TOŻSAMOŚCI. Jeżeli dany etap wys­tąpił, to przy jego nazwie postaw­iony jest (+) jeżeli nie wys­tąpił to (-).

CZTERY STATUSY TOŻSAMOŚCI

Tożsamość osiąg­nię­ta: (eksplo­rac­ja +, pode­j­mowanie zobowiązania +)

  • oso­ba ceni swo­ją niezależność
  • ma dobrze zin­te­growaną osobowość
  • zachowu­je się zgodne z nor­ma­mi etycznymi
  • jest przy­jaz­na i otwarta na kon­tak­ty z innymi
  • jest wyda­j­na w pracy
  • ma wgląd we własne zachowanie (rozwiniętą samoświadomość)

Tożsamość mora­to­ryj­na: (eksplo­rac­ja +, pode­j­mowanie zobowiązania -)

  • oso­ba ceni włas­ną niezależność
  • nur­tu­ją ją dylematy egzystencjalne
  • jest niespoko­j­na, buntownicza
  • prze­jaw­ia postawę nonkonformistyczną
  • jest nastaw­iona introspekcyjnie

Tożsamość nadana: (eksplo­rac­ja -, pode­j­mowanie zobowiązania +)

  • prze­jaw­ia zachowa­nia zgodne z płcią
  • jest zad­owolona z samego siebie
  • jest kon­wencjon­al­na
  • prze­jaw­ia rygo­ryzm moralny
  • posi­a­da wartoś­ci konserwatywne
  • ma wzmożoną kon­trolę nad emocjami
  • wyp­iera konflikty

Tożsamość rozpros­zona: (eksplo­rac­ja -, pode­j­mowanie zobowiązania -)

  • cechu­je ją nieprzewidy­wal­ność zachowania
  • uni­ka blis­kich związków z inny­mi ludźmi
  • ma kruchy sys­tem obrony swego Ja
  • prze­jaw­ia niechęć do działania
  • ma brak poczu­cia sen­su życia
  • częs­to wyco­fu­je się z sytu­acji trud­nych (szczegól­nie z sytu­acji frustrujących)

Jak myślisz, a jak jest Twoim przy­pad­ku? Żyjesz swoim życiem? Jesteś sobą? Czy może żyjesz życiem innych ludzi i to inni określa­ją to jaki/a jesteś?

Elż­bi­eta Kluska-Łabuz

Bib­li­ografia:

Mar­cia, J. E. (1966). Devel­op­ment and val­i­da­tion of ego – iden­ti­ty sta­tus. Jour­nal of Per­son­al­i­ty and Social Psy­chol­o­gy, 3 (5), 551 — 558.

Brzez­ińs­ka, A. I. (2005). Psy­cho­log­iczne portre­ty człowieka. Prak­ty­cz­na psy­cholo­gia roz­wo­jowa. Gdańskie Wydawnict­wo Psychologiczne.

[/fusion_text][/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj